هرکس انسانی را حیات بخشد ، گویی همه مردم را زنده کرده است .

سوره مائده ، آیه 32

اهدای زندگی

اهدای خون یکی از مهمترین و حیاتی ترین اقداماتی است که می تواند جان انسان ها را نجات دهد و نقش غیرقابل انکاری در تامین نیازهای پزشکی جامعه ایفا کند . این کنش آگاهانه و داوطلبانه تجلی والاترین مرتبه مسئولیت پذیری و تعهد انسانی است که ازتعهد انسانی فردی سرچشمه می گیرد و به نماد همبستگی ، ایثارو مشارکت فعال در گرامیداشت حیات انسان ها بدل شده و به نوعی با استمرار زندگی و سلامت همنوعان گره خورده است .

یکی ازچالش های اساسی پیشروی کشورهای مختلف خصوصا کشورهای در حال توسعه با توجه به تغییرات جمعیتی و افزایش طول عمر ، کاهش اهدای خون می باشد . بنابراین برنامه ریزی برای افزایش مشارکت داوطلبان اهدا به ویژه در زمان بلایا و طغیان بیماری های نوظهور مانند کووید 19 ضروری به نظر می رسد . از نظر سازمان جهانی بهداشت تنها مشارکت 2 درصد از جمعیت جامعه برای تامین نیازهای خونی کافی است . کشور ایران با آمار 2/2 درصد یکی از معدود کشورهایی است که از سال 2004 تاکنون توانسته تمام ذخایر خون خود را از طریق داوطلبان اهدا تامین کند که از این میزان بیشترین اهداکنندگان به مردان اختصاص دارد . با توجه به مطالعات انجام شده زنان ایرانی به دلیل آگاهی ناکافی ، کمتر از اهدای خون استقبال می کنند .

یکی از عوامل موثر در جلب مشارکت مردم برای اهدای خون ، حفظ حریم خصوصی و محرمانگی اطلاعات فردی است . نقض این محرمانگی به هر دلیلی ، پیامدهایی مثل کاهش اعتماد داوطلبان ، عدم استمرار اهدا توسط افراد و عدم تشویق خانواده و اطرافیان را در پی دارد . از عوامل دیگر می توان به سواد سلامت اشاره کرد ؛ یعنی توانایی افراد در فهم و استفاده از اطلاعات بهداشتی به منظور تصمیم گیری های اگاهانه برای بهبود وضعیت سلامت خود و جامعه . افراد با سواد سلامت بالاتر با آگاهی از فواید اهدای خون مثل کاهش آهن اضافی بدن ، کاهش وزن ، کاهش ابتلا به بیماری های قلبی عروقی و ایجاد حال خوب با تصور نجات جان چند انسان دیگر ، قادرند به طور موثرتری از اطلاعات موجود استفاده کرده و در تصمیم گیری های مربوط به سلامت از جمله اهدای خون ، انتخاب های شایسته تری داشته باشند . در مقابل افرادی با سواد سلامت پایین تر ممکن است به دلیل نگرانی های اجتماعی ، نداشتن اطلاعات کافی و عدم آگاهی از اهمیت اهدای خون از مشارکت در این عمل خودداری کنند .

با وجود پیشرفت های گسترده ای در علم پزشکی هنوز هیچ جایگزین مصنوعی برای خون وجود ندارد ؛ بنابراین اهدای خون داوطلبانه همچنان به عنوان اصلی ترین منبع تامین خون برای بیماران نیازمند شناخته می شود . خون ایمن و سالم بزرگترین سرمایه ملی هر کشور است ، از این رو دولت ها ضمن تامین خون سالم و کافی باید از وجود تدابیر لازم برای تشویق عموم به سمت این اقدام خیرخواهانه و ستودنی اطمینان حاصل نمایند .

آموزش و افزایش سواد سلامت از طریق مراکز بهداشتی – درمانی ، رسانه ملی و مراکز آموزشی مانند مدارس می تواند یکی از کلیدی ترین راهکارها برای سوق دادن جامعه به سمت این عمل نیک و انسان دوستانه باشد .

درنهایت باید یادآوری کرد که اهدای خون در واقع اهدای زندگی است ؛ پس بیایید با هم نبض زندگی را تندتر کنیم .

فاطمه زارعی،دانشجوی ترم 6 بهداشت عمومی، مدیر کمیته تحقیقات دانشجویی مجتمع آموزش عالی سلامت ممسنی

برگرفته از :

مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان

فصلنامه علمی جامعه شناسی فرهنگ و هنر

مجله دانشگاه علوم پزشکی ایلام