#بیشتر بدانیم

تأکید کارشناسان بهداشت بر نقش کلیدی واکسیناسیون و نظارت‌های بهداشتی در کنترل بیماری‌های زئونوز همزمان با روز جهانی بیماری‌های مشترک بین انسان و دام، با اشاره به اینکه بیش از ۶۰ درصد بیماری‌های عفونی نوپدید منشأ دامی دارند، بر ضرورت ارتقای آگاهی عمومی و تعامل بین‌بخشی برای مقابله با این تهدیدات خاموش تأکید کردند.

روز جهانی مبارزه با بیماری های مشترک انسان و دام (زئونوز) هر ساله در 6 جولای مصادف با 15 نیر برگزار می شود. در 6 جولای 1885، لوئی پاستور با موفقیت اولین واکسن هاری را روز جهانی بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان مصادف با ۶ جولای (مطابق با ۱۵ تیرماه) است. این روز برای بزرگداشت تلاش‌های لوئی پاستور زیست‌شناس فرانسوی   ) در معرفی اولین واکسن هاری برای پسر بچه‌ای که توسط سگی هار گاز گرفته بود، تزریق کرد. این واکسن نه تنها از ابتلای کودک به هاری جلوگیری کرد بلکه جان او را نیز نجات داد   (   و همچنین افزایش آگاهی در مورد بیماری‌های قابل انتقال بین انسان و حیوانات نامگذاری شده است.

بیماری های مشترک میان انسان و حیوانات از 4 تا 43 درصد هزینه های بهداشتی را در کشور های جهان به خود اختصاص می دهند و دامپزشکی نقش مهمی در کنترل و پیشگیری از بیماری های واگیر و خطرناک مانند سیاه زخم (شاربن)، تب مالت (بروسلوز)، سل، تب های خونریزی دهنده، آنفلوانزای فوق حاد، مشمشه، هاری و ... را در جمعیت انسانی دارد.

متاسفانه بسیاری از این بیماریهای زئونوز در ایران شایع بوده و مشکلات اقتصادی و بهداشتی فراوانی را موجب می شود . بیماریهای نظیر بروسلوز ، سالک ، تب هموراژیک ، هاری و حیوان گزیدگی ، لپتوسپیروز و .. از بیماریهای شایع زئونوز در ایران می باشد . با ارتقا سطح آگاهی جامعه و مشارکت سایر سازمانها ، حذف دامهای آلوده و کاهش حیوانات زیانکار و آگاهی از راههای انتقال و راههای پیشگیری از بیماریهای مشترک در جامعه می تواند در کاهش ابتلا به این بیماری موثر باشد .

عوامل بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان نقش مهمی دارند از بین حدود 30 جنگ افزار بیولوژیک شناخته شده به جز چند مورد همه آنها از عوامل بیماریزای حیوانی محسوب می شوند . سیاه زخم ، طاعون ، بروسلوز ، تب هموراژیک و غیره از آن جمله اند .

هاری مهمترین و خطرناکترین بیماری زئونوز است

زئونوزیس مستقیم به انتقال عامل عفونی بین میزبان های گوناگون، به شکل انتقال مستقیم بیماری از یک حیوان به حیوان دیگر اطلاق شود. از سوی دیگر، زئونوزیس غیر مستقیم به معنی انتقال از طریق یک میزبان حد واسط است که در این صورت میزبان واسط ممکن است همه نشانه‌های بیماری را بروز ندهد. حیوانی که بیماری را به این شکل منتقل میکند ناقل نامیده می شود.

تماس مستقیم: تماس با بزاق، خون، ادرار، مخاط، مدفوع یا سایر مایعات بدن حیوان آلوده. به عنوان مثال می توان به نوازش یا لمس حیوانات و گاز گرفتن یا خراشیدگی اشاره کرد.

تماس غیرمستقیم: تماس با مناطقی که حیوانات در آن زندگی می کنند و پرسه می زنند، یا اشیا یا سطوحی که به میکروب آلوده شده اند. به عنوان مثال می توان به آب مخزن آکواریوم، زیستگاه حیوانات خانگی، قفس مرغ، انبارها، گیاهان و خاک و همچنین ظروف آب و غذای حیوانات خانگی اشاره کرد.

از طریق ناقلین (حشرات): گزیده شدن توسط کنه یا حشره ای مانند پشه یا کک.

از طریق غذا:  خوردن یا نوشیدن چیزهای ناایمن، مانند شیر غیرپاستوریزه (خام)، گوشت یا تخم مرغ نیم پز، یا میوه ها و سبزیجات خام که با مدفوع حیوان آلوده آلوده شده اند. غذای آلوده می تواند باعث بیماری در افراد و حیوانات از جمله حیوانات خانگی شود.

از طریق آب: نوشیدن یا تماس با آبی که با مدفوع حیوان آلوده آلوده شده است

روش های انتقال:
➖ استفاده خوراکی از حیوانات و فرآورده های حیوانی
➖نگهداری از حیوانات به عنوان حیوان خانگی یا حیوانات مزرعه و یا انتقال در حین انجام خدمات دامپزشکی
➖حمله حیوانات وحشی و انتقال بیماری به انسان
➖انتقال بیماری توسط حشرات، کنه ها یا انگل
➖شکار و صید حیوانات

پیشگیری:
▪  مصرف گوشت حیوانات معتبر با مجوز وزارت بهداشت
▪  رعایت بهداشت فردی
▪  تزریق واکسن ها
▪  عدم نگهداری حیوانات خیابانی
▪  مراجعه فوری به مراکز درمانی در صورت مواجهه با حیوانات بیمار و بروز علائم

حامد رحمانی کارشناس بهداشت عمومی گرایش مبارزه با بیماری‌ها